Co oznacza wywyższenie Jezusa?

Dlaczego trynitarze niechętnie poruszają temat mówiący o „wywyższeniu” Jezusa?

Naszym zdaniem przyczyną jest dogmatycznie przyjęta równość trzech osób w doktrynie „Trójcy”. Wywyższenie jednej z nich w sposób oczywisty narusza tak rozumianą równość.

Czytając Pismo Święte, nie mamy jednak wątpliwości, że Pan Jezus został przez Boga wywyższony. Wynika to, chociażby z  Dziejów Apostolskich 5:31 (KUL):

„Jego to Bóg wywyższył prawicą swoją, jako Pana i Zbawiciela, by skłonił Izraela do pokuty i dał mu odpuszczenie grzechów.”

Piotr jednoznacznie stwierdza, że Chrystus został wywyższony (gr. hypsōsen) przez Boga.

Jeszcze wyraźniej, myśl tę wyraża List do Filipian 2:9–11 (BW), gdzie użyto czasownika hyperypsōsen – „wielce wywyższył”:

„Dlatego też Bóg wielce go wywyższył i obdarzył go imieniem, które jest ponad wszelkie imię. Aby na imię Jezusa zginało się wszelkie kolano na niebie i na ziemi, i pod ziemią.
I aby wszelki język wyznawał, że Jezus Chrystus jest Panem, ku chwale Boga Ojca.”

Paweł mówi o wywyższeniu Jezusa oraz o obdarzeniu Go imieniem ponad wszelkie imię. Jednocześnie wskazuje, że – jak czytamy w wersecie 11 –  wywyższenie jest „ku chwale Boga Ojca”.

Warto zwrócić uwagę, że Jezus nie sam sobie nadał to imię. To Bóg zapowiedział je i obdarzył nim swojego Syna. Pismo Święte nigdzie nie przedstawia sytuacji odwrotnej — nie czytamy, aby ktokolwiek mógł wywyższyć Boga. Dlaczego? Ponieważ Bóg jest „Najwyższy” i nie ma nikogo ponad Nim.

Zdrowy rozsądek, jak i nauczanie biblijne, wskazują jasno: wywyższający zawsze stoi ponad tym, który zostaje wywyższony. Zasadę tę potwierdza List do Hebrajczyków 7:7 (BW):

„A rzecz to jest bezsporna, że mniejszy od większego otrzymuje błogosławieństwo.”

Aby kogoś wywyższyć, musi istnieć ktoś, kto ma wyższą pozycję i większy autorytet. W Dziejach Apostolskich 2:33 czytamy wprost:

„Wywyższony tedy prawicą Bożą i otrzymawszy od Ojca obietnicę Ducha Świętego, sprawił to, co wy teraz widzicie i słyszycie.”

Pismo Święte wyraźnie naucza o wywyższeniu Jezusa przez Boga. Nie naucza natomiast o trynitarnej równości Boga i Jezusa. Gdyby taka równość była nauką biblijną, nie byłby potrzebny przykład podany w Liście do Hebrajczyków 1:4, który omówimy w dalszej części.

Wyższość Jezusa nad aniołami — analiza Hebrajczyków 1:4

Czego uczymy się z argumentacji, której celem jest wykazanie „wyższości Jezusa nad aniołami”, przedstawionej w Liście do Hebrajczyków 1:4 (BWP)?

„I stał się wyższym od aniołów o tyle, o ile odziedziczył wyższe od nich imię.”

Autor Listu do Hebrajczyków argumentuje na rzecz wyższości Jezusa nad aniołami. Gdyby wierzył w równość rzekomych osób w „Trójcy”, taka argumentacja byłaby całkowicie zbędna i pozbawiona sensu.

Wyższość Boga nad aniołami byłaby przecież oczywista i nie wymagała żadnego dowodzenia.

Jednak autor Listu do Hebrajczyków czyni to po to, aby wykazać Jego wyższą od aniołów pozycję przed Bogiem.

Jezus nie jest bowiem równy aniołom, ale — jak czytamy w 2 wersecie omawianego listu — jest ustanowionym  przez Boga dziedzicem.

„Jego ustanowił dziedzicem wszystkiego.” (Hebrajczyków 1:2 BW)

O wyższości Jezusa nad aniołami świadczy również fakt, że w 5 wersecie nazwany jest zrodzonym przez Boga Synem:

„Do którego bowiem z aniołów powiedział kiedykolwiek: Tyś jest Synem moim, Jam cię dziś zrodził? I znowu: Ja mu będę ojcem, a on będzie mi synem?”

Autor listu jednoznacznie odróżnia Jezusa od aniołów, wskazując na szczególną relację Chrystusa z Bogiem. W drugim rozdziale Listu do Hebrajczyków, w wersetach 7–9, czytamy natomiast:

„Uczyniłeś go na krótko nieco mniejszym od aniołów, Chwałą i dostojeństwem ukoronowałeś go,
Wszystko poddałeś pod stopy jego. A poddawszy mu wszystko, nie pozostawił niczego, co by mu poddane nie było. Teraz jednak nie widzimy jeszcze, że mu wszystko jest poddane;
Widzimy raczej tego, który na krótko uczyniony został mniejszym od aniołów, Jezusa, ukoronowanego chwałą i dostojeństwem za cierpienia śmierci, aby z łaski Bożej zakosztował śmierci za każdego.”

Warto podkreślić, że Jezus został uczyniony mniejszym od aniołów jedynie na krótki czas. Po zmartwychwstaniu nie wrócił bowiem do poprzednio zajmowanej pozycji, gdyż został wywyższony, i otrzymał wszelką władzę, o czym czytamy w Mateusza 28:18 (Biblia Poznańska):

„… Otrzymałem wszelką władzę na niebie i na ziemi.”

Zwróćmy uwagę, że Jezus nie twierdzi, iż posiada tę władzę sam z siebie. Została Mu ona dana przez Boga. Tego, który Go wywyższył i ustanowił ponad wszelkim stworzeniem.

Wywyższony do nieśmiertelnego życia

Istotnym aspektem wywyższenia Jezusa jest fakt, że po zmartwychwstaniu został obdarzony życiem niepodlegającym śmierci.

W liście do Rzymian 6:9 (OLNT) czytamy:

„Wiemy bowiem, że Jezus, powstawszy z martwych, już nigdy nie umrze—śmierć nie ma nad Nim żadnej władzy.”

Jezus przed swoim wywyższeniem nie posiadał nieśmiertelności, ponieważ w przeciwnym razie nie mógłby — jak zapowiada proroctwo z Izajasza 53:12 — „ofiarować na śmierć swojej duszy”.

Jeżeli Jezus byłby nieśmiertelny w tym samym sensie co Bóg, nie mógłby realnie umrzeć. Tymczasem Pismo Święte jednoznacznie naucza, że Jezus rzeczywiście umarł, a nie jedynie „pozornie” lub „w jednej ze swoich natur”.

Jezus sam o sobie mówi po zmartwychwstaniu:

„… Byłem umarły, a oto jestem żyjący na wieki wieków, i mam klucze śmierci i Otchłani.” (Objawienie 1:18, KUL)

Pismo Święte naucza, że Jezus został wzbudzony przez Boga do życia wiecznego jako pierwszy, stając się pierwociną wszystkich, którzy „zasnęli”, o czym czytamy w 1 Liście do Koryntian 15:20–23 (Biblia Ekumeniczna):

„Tymczasem jednak Chrystus został wskrzeszony z martwych jako pierwszy z tych, którzy umarli.
Skoro bowiem przez człowieka przyszła śmierć, przez Człowieka też przyszło zmartwychwstanie.
Jak właśnie w Adamie wszyscy umierają, tak też w Chrystusie wszyscy zostaną ożywieni.
Każdy zaś we właściwej sobie kolejności: jako pierwszy Chrystus, następnie ci, którzy należą do Chrystusa w czasie Jego przyjścia.”

Jeżeli Pismo mówi, że Chrystus został wzbudzony jako pierwszy, musi chodzić o zmartwychwstanie do życia niepodlegającego skażeniu. Dlaczego? W Biblii wspomniano bowiem o wcześniejszych wskrzeszeniach zmarłych, lecz wszystkie te osoby ponownie umarły. Jezus natomiast został wskrzeszony jako pierwszy w takim stanie istnienia, który nie ulega skażeniu, co potwierdzają Dzieje Apostolskie 13:33–35 (BW):

„Wypełnił teraz Bóg dzieciom ich przez wzbudzenie nam Jezusa, jak to napisano w psalmie drugim: Synem moim jesteś, Dzisiaj cię zrodziłem.  A że go wzbudził z martwych, aby już nigdy nie uległ skażeniu, powiedział to tak: Dał wam święte rzeczy Dawidowe, rzeczy pewne. Dlatego i na innym miejscu mówi: Nie dopuścisz, by święty twój oglądał skażenie.”

Warto dodać, że Jezus nie zmartwychwzbudził się sam, ale dokonał tego Bóg, który jest nieśmiertelny  w sensie absolutnym (zob. 1 List do Tymoteusza 6:15–16). Każdy inny byt — włącznie z Jezusem — może nieśmiertelność otrzymać, ale nie posiada jej z natury.

Wyjątkowa pozycja Jezusa przed Bogiem

Wszystko to sprawia, że Pan Jezus zajmuje wyjątkową pozycję, jakiej Bóg nikomu innemu nie powierzył.

W omawianym Liście do Hebrajczyków 1:6 (NBG) czytamy:

„A z kolei, kiedy wyprowadził pierworodnego na zamieszkałą ziemię, mówi: Niech mu się pokłonią wszyscy aniołowie Boga.”

Trynitarze — cytując ten werset — często posługują się poniższą argumentacją.

Aniołowie odmawiali przyjmowania pokłonu od innych, mówiąc: „pokłon oddaj Bogu”. Skoro więc czytamy tu, że aniołowie mają oddać pokłon Panu Jezusowi, to czy nie jest to dowód za tym, że Chrystus jest Bogiem równym Ojcu?

Kluczem do właściwej odpowiedzi na to pytanie jest zrozumienie, biblijnego nauczania o wywyższeniu Jezusa przez Boga.

To właśnie wywyższenie Jezusa jako naszego Króla i Zbawiciela otwiera możliwość oddania Mu szacunku i czci, co potwierdza Księga Objawienia 5:8,12,13 (BW):

„A gdy wziął zwój, owe cztery żywe istoty oraz dwudziestu czterech starszych upadło przed Barankiem. Każdy z nich miał kitarę oraz złote czasze pełne wonności, którymi są modlitwy świętych.
I mówili wielkim głosem: Godzien jest ten zabity na ofiarę Baranek wziąć moc i bogactwo, mądrość i potęgę, szacunek, chwałę i sławę.
A wszelkie stworzenie, które jest w Niebie, na ziemi, pod ziemią oraz w morzu; wszystko co w nich, mówiło: Siedzącemu na tronie i Barankowi sława, szacunek, chwała i potęga na wieki wieków.”

Chrystus jako Baranek Boży stał się godny takiego wywyższenia, ze względu na swoją ofiarną śmierć. Nie jest to wywyższenie wynikające z rzekomej równości natur, lecz nagroda za posłuszeństwo.

Gdyby trynitarne założenie o równości trzech osób było prawdziwe, Pan Jezus od zawsze i na zawsze byłby równy Ojcu. Nie można byłoby wówczas mówić o Jego wywyższeniu, ponieważ wywyższenie jednej z osób przeczyłoby trynitarnemu dogmatowi.

Trynitarze pomijają więc aspekt wywyższenia Jezusa Chrystusa, ponieważ pozostaje on w sprzeczności z dogmatem o równości osób w „Trójcy”. Paradoksalnie zarzucają przy tym antytrynitarzom umniejszanie roli Jezusa.

Warto jednak zauważyć, że w Piśmie Świętym oddawanie pokłonu i okazywanie czci nie było zarezerwowane wyłącznie dla Boga. Pokłon składano również królom i władcom ustanowionym przez Boga jako Jego przedstawicielom. Cześć oddawana królowi nie oznaczała uznania go za Boga. Podobnie oddawanie pokłonu Jezusowi jako Królowi Mesjańskiemu nie czyni Go równym Bogu, lecz jest wyrazem posłuszeństwa wobec nakazu: „Czcijcie Króla”, którego Bóg sam ustanowił i wywyższył.

Dla czytelników zainteresowanych dodatkową argumentacją polecamy artykuł:  Oddawanie pokłonu Jezusowi.

Podsumowanie

Wielu trynitarzy pomija fakt, że wszelkie przywileje Jezusa mają swoje źródło w Ojcu. To właśnie Ojciec — zgodnie z zapowiedzią z Izajasza 61:1 — namaścił Go na mesjańskiego Króla. Jezus nie objął tronu z własnej inicjatywy, lecz został na nim osadzony przez Boga. Również Jego wywyższona pozycja nie wynika z Niego samego, ale z tego, że Bóg wszystko poddał pod Jego stopy i ustanowił Go ponad wszystkim.

Paweł opisuje to jednoznacznie w Efezjan 1:20–22 (BW):

„Jaką okazał w Chrystusie, gdy wzbudził go z martwych i posadził po prawicy swojej w niebie
Ponad wszelką nadziemską władzą i zwierzchnością, i mocą, i panowaniem, i wszelkim imieniem, jakie może być wymienione, nie tylko w tym wieku, ale i w przyszłym; I wszystko poddał pod nogi jego, a jego samego ustanowił ponad wszystkim Głową Kościoła”

Kluczowe są tu zwroty: „posadził”, „poddał”, „ustanowił”. Jednoznacznie wskazują one, że Chrystus nie posiada tych prerogatyw sam z siebie, lecz zostały Mu one dane przez Boga.

Czy jednak fakt takiego wywyższenia Jezusa oznacza, że stał się On równy Ojcu? Paweł udziela na to pytanie odpowiedzi w 1 Liście do Koryntian 15:27–28 (BW):

„Wszystko bowiem poddał pod stopy jego. Gdy zaś mówi, że wszystko zostało poddane, rozumie się, że oprócz tego, który mu wszystko poddał.
A gdy mu wszystko zostanie poddane, wtedy też i sam Syn będzie poddany temu, który mu poddał wszystko, aby Bóg był wszystkim we wszystkim.”

Jezus został wywyższony ponad wszystko … z wyraźnym zastrzeżeniem: „oprócz tego, który mu wszystko poddał”. W zakres wywyższenia wpisują się również tytuły przypisane Chrystusowi,  jak te wymienione w Izajasza 9:5,6.  Tymczasem trynitarze, pomijając ten kluczowy aspekt, próbując wykorzystywać te określenia (zwłaszcza tytuł „Bóg” w odniesieniu do Mesjasza) do budowania własnej narracji. Temat ten szerzej omawiamy w osobnym artykule poświęconym tym wersetom: Izajasza 9:5-6.

Bóg nakazuje nam posłuszeństwo wobec ustanowionego Króla i Pana. Mamy otaczać Jezusa należną Mu czcią, ponieważ taka jest wola Jego Ojca — nie dlatego, że Jezus jest równy Ojcu, lecz dlatego, że Bóg wielce Go wywyższył.