Apostołowie a Trójca Święta

Czy apostołowie Pana Jezusa oraz autorzy listów apostolskich nauczali, że jeden Bóg istnieje w trzech osobach?

Gdyby Jezus i Jego uczniowie rzeczywiście głosili naukę o Trójcy Świętej, należałoby oczekiwać, że tak fundamentalna prawda zostanie jasno i wielokrotnie wyjaśniona na kartach Nowego Testamentu.

Byłaby to przecież ogromna nowość dla Żydów, którzy przez wieki wierzyli w jednego Boga, zgodnie z nauczaniem Starego Testamentu. Tym bardziej należałoby oczekiwać, że apostołowie dokładnie wyjaśnią tak istotną zmianę w rozumieniu Boga.

Czy znajdujemy jednak takie wyjaśnienia w nauczaniu apostolskim? Nie! Chociaż apostołowie szczegółowo omawiali wiele zagadnień dotyczących wiary, nigdzie nie przedstawili nauki, że Ojciec, Syn i Duch Święty stanowią jednego Boga w trzech osobach. Nie wyjaśnili również ich rzekomej współistotności i równości.

Czy nie jest zastanawiające, że tak ważna kwestia, dotycząca samej istoty Boga, nie doczekała się jednoznacznego wyjaśnienia ze strony Jezusa ani Jego apostołów?

Tymczasem historia pokazuje, że doktryna Trójcy, pojawiła się długo po apostołach i kształtowała się stopniowo. Rozważania dotyczące relacji Ojca, Syna i Ducha Świętego rozwijały się w II i III wieku, a zasadnicze definicje dogmatyczne przyjęto dopiero podczas soborów w IV wieku.

Dla przykładu sobór w Nicei, na którym położono podwaliny pod późniejszy dogmat o Trójcy Świętej, został zwołany w 325 roku przez cesarza Konstantyna. Warto przypomnieć, że przez znaczną część życia pozostawał on związany z kultem solarnym, a chrzest przyjął dopiero na łożu śmierci.

Czy możliwe jest zatem, że wyjaśnienie tak fundamentalnej kwestii, jaką jest natura Boga, pozostawiono nie Jezusowi i Jego apostołom, lecz teologom kolejnych stuleci i soborom kościelnym?

Listy apostolskie

Czego dowiadujemy się z listów apostolskich? Nie tylko nie znajdujemy w nich wyjaśnienia nauki o Trójcy Świętej, ale dostrzegamy również wypowiedzi, które trudno pogodzić z tym dogmatem.

Warto zwrócić uwagę, chociażby na pozdrowienia rozpoczynające większość listów apostolskich. Apostołowie konsekwentnie wymieniają w nich Boga Ojca oraz Jezusa Chrystusa. Pomijają natomiast Ducha Świętego. Przykładem mogą być słowa z Filipian 1:2 (BT):

„Łaska wam i pokój od Boga, Ojca naszego, i Pana, Jezusa Chrystusa!”

Jeżeli Duch Święty jest trzecią, równą Ojcu i Synowi osobą jednego Boga, to dlaczego apostoł Paweł nie wymienia Go jako źródła łaski i pokoju?

Podobne pozdrowienia znajdujemy w wielu innych listach: (1 do Kor 1:3; 2 do Kor 1:2; Ga 1:3; Ef 1:2; 2 Tes 1:2; 1 Tm 1:2; 2 Tm 1:2).

Czy gdyby apostołowie, wierzyli w Boga istniejącego w trzech równych sobie osobach, tak konsekwentnie pomijaliby jedną z nich w pozdrowieniach? Trudno nie zauważyć, że taki sposób formułowania pozdrowień odbiega od późniejszej nauki o trzech równych sobie osobach jednego Boga.

Co więcej, inne wypowiedzi apostołów również wyraźnie odróżniają Jezusa Chrystusa od Boga.

Zwróćmy uwagę na Rzymian 8:34 (BW):

„Któż będzie potępiał? Jezus Chrystus, który umarł, więcej, zmartwychwstał, który jest po prawicy Boga, Ten przecież wstawia się za nami”

Jak widzimy, Jezus jest Mesjaszem (Chrystusem), który za nas umarł i został wskrzeszony z martwych. Jest również naszym arcykapłanem i pośrednikiem, wstawiającym się za nami u Boga.

Co szczególnie istotne, po zmartwychwstaniu i wywyższeniu Jezus znajduje się „po prawicy Boga”. Paweł nie przedstawia Go jako jednej z trzech osób Trójjedynego Boga, lecz jako wywyższonego Mesjasza, który zajmuje zaszczytne miejsce u boku swego Ojca.

Czy obraz Jezusa zasiadającego po prawicy Boga i wstawiającego się za nami nie wskazuje raczej na wyraźną różnicę między Bogiem a Jego Mesjaszem niż na ich równość?

Bóg i Ojciec Jezusa

Na kogo kierowali uwagę pierwszych chrześcijan autorzy listów apostolskich? Czy zachęcali ich do oddawania czci Trójcy Świętej, czy raczej jednemu Bogu, Ojcu Jezusa Chrystusa?

Zwróćmy uwagę na słowa Pawła z Rzymian 15:6 (BW):

„Abyście jednomyślnie, jednymi usty wielbili Boga i Ojca Pana naszego, Jezusa Chrystusa”

Apostoł wyraźnie wskazuje, kogo chrześcijanie powinni wielbić. Jest nim Bóg i Ojciec naszego Pana Jezusa Chrystusa. Co istotne, Ojciec jest Bogiem nie tylko dla nas, ale również dla samego Jezusa!

Podobną zachętę znajdujemy w 1 Piotra 1:3 (BW):

„Błogosławiony niech będzie Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa, który według wielkiego miłosierdzia swego odrodził nas ku nadziei żywej przez zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa”

Czy nie jest zastanawiające, że apostołowie konsekwentnie kierują uwagę wierzących na Boga i Ojca Jezusa, a nigdzie nie zachęcają do wielbienia Trójcy złożonej z trzech równych sobie i współwiecznych osób?

Warto przy tym przypomnieć słowa samego Jezusa, który po zmartwychwstaniu powiedział do Marii Magdaleny (Jana 20:17, BW):

„Wstępuję do Ojca mego i Ojca waszego, do Boga mego i Boga waszego”.

Zauważmy, że Jezus nazywa Ojca „moim Bogiem”. Nie mówi jedynie o Bogu swoich uczniów, ale wyraźnie przyznaje, że Ojciec jest również Jego Bogiem. Co ważne, wypowiada te słowa już po swoim zmartwychwstaniu!

Jak zatem pogodzić takie wypowiedzi z nauką o całkowitej równości Ojca i Syna? Sam Jezus powiedział przecież w Jana 14:28 (BWP):

„Słyszeliście już, jak wam powiedziałem, że odchodzę i że potem znów przyjdę do was. Gdybyście Mnie miłowali, radowalibyście się, że idę do Ojca, bo Ojciec większy jest ode Mnie”

Nie dziwi nas zatem, że wśród chrześcijan pierwszych wieków spotykamy poglądy określane jako subordynacjonizm, czyli naukę o podporządkowaniu Syna Ojcu.

Czy nie taki właśnie obraz przedstawia nam Pismo Święte — jednego Boga Ojca oraz Jezusa Chrystusa, Jego Syna, który uznaje Ojca za swojego Boga i jest Mu podporządkowany?

Kim jest Chrystus?

W Dziejach Apostolskich 18:28 (BW) czytamy:

„Albowiem skutecznie zwalczał Żydów publicznie, wykazując z Pism, że Jezus jest Chrystusem”

Warto się zastanowić, co właściwie oznacza ten tytuł. Chrystus, czyli Pomazaniec, to ktoś wybrany i namaszczony przez Boga do określonego zadania. Nie oznacza on samego Boga, lecz osobę, którą Bóg ustanawia swoim przedstawicielem.

Z tego też względu Jezus jest przedstawiany w Piśmie Świętym jako „Sługa Jahwe” oraz „Arcykapłan”. Czy można być sługą samego siebie? Albo arcykapłanem ustanowionym przez samego siebie, aby pełnić służbę przed samym sobą?

Wszystkie te zwroty wskazują na zależność Jezusa od Boga. Zwróćmy również uwagę na słowa Pawła z 1 do Koryntian 3:23 (BW):

„Wyście zaś Chrystusowi, a Chrystus Boży”.

Apostoł wskazuje tutaj na wyraźne powiązanie: my należymy do Chrystusa, a Chrystus należy do Boga. Jezus nie jest tu przedstawiony jako „Bóg Syn”, lecz jako Syn Boży, należący do swojego Ojca.

Podobny obraz znajdujemy w określeniach Jezusa jako Sługi Jahwe, Pomazańca, Arcykapłana oraz pośrednika pomiędzy Bogiem a ludźmi.

W 1 Tymoteusza 2:5 (BW) czytamy:

„Albowiem jeden jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek Chrystus Jezus”

Zauważmy, że Paweł wyraźnie odróżnia jednego Boga od pośrednika, którym jest człowiek Jezus Chrystus.

Czy można być jednocześnie stroną, do której prowadzi pośrednik, i samym pośrednikiem? Przecież zadaniem pośrednika jest łączenie dwóch odrębnych stron.

Czy zatem przedstawianie Jezusa jako jednej z osób Boga nie zaciera tego wyraźnego rozróżnienia? Pismo Święte konsekwentnie ukazuje Go jako Mesjasza ustanowionego przez Boga, Jego Syna, Sługę i Pośrednika, a nie jako drugą osobę Trójcy Świętej.

Jeden Bóg i Ojciec wszystkich

Czy zastanawiałeś się, dlaczego apostołowie i pierwsi uczniowie nie nauczali, że Jezus jest drugą osobą Trójcy Świętej, lecz przede wszystkim głosili, że jest Chrystusem, czyli obiecanym Mesjaszem? Znaczenie tego określenia wyjaśniamy szerzej w artykule „Czy Mesjasz miał być Bogiem?”.

W przeciwieństwie do braku jednoznacznej nauki o Bogu w trzech osobach, w Efezjan 4:6 (BT) znajdujemy prostą i fundamentalną prawdę, która przewija się przez całe Pismo Święte — od Księgi Rodzaju aż po Apokalipsę:

„Jeden jest Bóg i Ojciec wszystkich, który [jest i działa] ponad wszystkimi, przez wszystkich i we wszystkich”

To właśnie JHWH jest jedynym Bogiem i Ojcem, nie tylko naszym, ale również naszego Pana Jezusa Chrystusa!

Podobną myśl znajdujemy w Rzymian 15:6 (BT), gdzie apostoł Paweł zachęca chrześcijan, aby:

„zgodnie jednymi ustami wielbili Boga i Ojca Pana naszego Jezusa Chrystusa”

Zastanówmy się, kto jest Bogiem Pana Jezusa? Czy nie ten sam Ojciec, którego Jezus nazywał swoim Bogiem i do którego kierował swoje modlitwy?

Ani Jezus, ani Jego apostołowie nie przedstawili nauki o trzech równych sobie i współwiecznych osobach jednego Boga. Dlatego jako chrześcijanie i naśladowcy Jezusa pragniemy trzymać się tego, czego rzeczywiście naucza Pismo Święte. Nie chcemy opierać swoją wiarę na późniejszych interpretacjach teologicznych i ludzkiej filozofii.

Możemy więc z przekonaniem  powtórzyć słowa samego Pana Jezusa z Jana 17:3 (BW):

„A to jest życie wieczne: aby znali Ciebie, jedynego prawdziwego Boga, oraz Tego, którego posłałeś, Jezusa Chrystusa”

Czy można jaśniej wskazać, kto jest jedynym prawdziwym Bogiem? To właśnie na takim wyznaniu wiary pragniemy budować nasze chrześcijańskie przekonania.

Redagowano 16.10. 2026 r.