Jak Duch wstawia się za nami?

Przytoczony poniżej werset z Rzymian 8:26 (BW),  jest często wykorzystywany jako argument za „odrębnością osobową” Ducha Świętego. Z tego powodu warto go dokładnie przeanalizować.

„Podobnie i Duch wspiera nas w niemocy naszej; nie wiemy bowiem, o co się modlić, jak należy, ale sam Duch wstawia się za nami w niewysłowionych westchnieniach”

Chodzi o zwrot „Duch wstawia się za nami”, przytaczany w trynitarnej argumentacji. Czy rzeczywiście Paweł naucza tu o trzeciej osobie Boga, czy raczej o bożym Duchu, który wspiera nas w trudnych chwilach?

Użyte tu greckie słowo ὑπερεντυγχάνει (huperentugchánei-Strong 5241) często tłumaczone jest na „wstawia się”. Kilka jednak przekładów tłumaczy je na „przyczynia się”, jak oddaje to, chociażby Biblia Tysiąclecia II wydanie (zobacz również Biblia Gdańska 1881). Warto przy tym zauważyć, że „wstawiać się” niekoniecznie znaczy modlić. Słowo to raczej oznacza stanięcie po naszej stronie.

Albert Barnes w swoich notatkach zauważa, że:

„Właściwym znaczeniem tego słowa jest bycie obecnym przy kimś w celu udzielenia pomocy, …”

Nie chodzi zatem o trzecią osobę Boga, lecz o Boga Ojca, który jest przy nas w naszej niedoli, gdy Jego Duch nas wspiera.

Trzeba przy tym wspomnieć, że omawiane słowo ὑπερεντυγχάνει, występuje w Nowym Testamencie tylko jeden raz. Jest ono także bardzo rzadkie w starożytnej literaturze greckiej. Nie mamy zatem możliwości porównania miejsc, gdzie zostało użyte i w jakim kontekście. Kontekst bezpośredni jednak wskazuje nam, że jeżeli nie potrafimy znaleźć słów, by wyrazić, to co czujemy, nawet nasze westchnienia docierają do Boga poprzez Ducha, który w nas mieszka. Bóg, dzięki swojemu duchowi doskonale wie nie tylko to, co mówimy, ale także to, co skrywają nasze westchnienia.

W komentarzu biblijnym, Jamiesona, Fausseta i Browna zauważono, że:

„Kiedy z trudem wyrażamy pragnienia naszych serc słowami i odkrywamy, że nasze najgłębsze emocje są najbardziej niewyrażalne, «jęczymy» pod wpływem tej odczuwanej niemożności. Lecz te westchnienia nie są daremne. Bo «Sam Duch» jest w nich, nadając emocjom, które On sam rozpalił, jedyny język, do jakiego są zdolne …”

Kiedy nie widzimy rozwiązania naszych problemów i nie wiemy, o co i jak się modlić, wówczas Boży Duch wspiera nas, i jest nam pomocą. Zwrot „niewysłowione westchnienia” wskazuje, że to, czego nie jesteśmy w stanie wyrazić słowami, jest dla Boga doskonale zrozumiałe.
Czy taki sposób zrozumienia tego wersetu ma uzasadnienie w kontekście 8 rozdziału?

Kontekst Rzymian 8:26

Przyjrzyjmy się, o czym mówią inne wersety. W wersecie 28 (BW) czytamy:

„A wiemy, że Bóg współdziała we wszystkim ku dobremu z tymi, którzy Boga miłują, to jest z tymi, którzy według postanowienia jego są powołani.”

Wynika z tych słów, że Bóg z nami współdziała ku dobremu. Bóg ma wgląd w nasze wnętrze nie poprzez mieszkającą w nas trzecią osobę, ale swojego Ducha.
Ten Duch jak czytamy w wersecie 16:

„… świadczy wespół z duchem naszym, że dziećmi Bożymi jesteśmy”.

Porównanie Ducha Boga z duchem ludzkim pokazuje wyraźnie, że nie należy rozumieć Ducha Bożego jako odrębnej od Boga osoby. Tak jak duch ludzki jest integralną częścią człowieka, tak Duch Boży jest integralną częścią Boga.
To, że nie chodzi o osobę, ale pewną inspirację, natchnienie czy bodziec wynika z porównania, które znajdziemy w 15 wersecie (Biblia Poznańska):

„Nie otrzymaliście przecież ducha niosącego niewolę, która by znów miała rodzić strach, lecz otrzymaliście Ducha dającego synostwo, dzięki czemu możemy wołać: Abba! Ojcze!”

„Duch niewoli” i „Duch synostwa” nie są odrębnymi osobami. „Duch niewoli” odnosi się do postawy, stanu wewnętrznego lub duchowej rzeczywistości człowieka pozostającego w oddaleniu od Boga. Jeżeli chodzi o „Ducha synostwa”, to otrzymujemy go po uznaniu nas za dzieci Boże, gdy już uwierzyliśmy w Jezusa jako Zbawiciela. Ten Duch zmienia nasz status z niewolników grzechu w wolne dzieci Boże.
W kolejnych wersetach Paweł kontrastuje życie „według ciała” z życiem „według Ducha”, czyli życiem ludzi duchowych. Zobaczmy wersety 13 i 14:

„Jeśli bowiem według ciała żyjecie, umrzecie; ale jeśli Duchem sprawy ciała umartwiacie, żyć będziecie.
Bo ci, których Duch Boży prowadzi, są dziećmi Bożymi.”

Nie chodzi tu o to, że sprawy ciała umartwiamy trzecią osobą Boga. Kierując się w życiu Duchem Bożym, stajemy się ludźmi duchowymi.
Na uwagę zasługuje również werset 8:23, który potwierdza, że Duch nie jest odrębną od Boga osobą:

„A nie tylko ono, lecz i my sami, którzy posiadamy zaczątek Ducha, wzdychamy w sobie, oczekując synostwa, odkupienia ciała naszego.”

Czy można mieć „zaczątek osoby”?

Zwrot „zaczątek” lub „zadatek” (por. 2 Koryntian 1:21–22) wskazuje, że nie chodzi tu o osobę. Nie można komuś dać „zadatku” osoby. Zobacz artykuł: „Duch Święty jako zadatek”.

Zakończenie

Jak w powyższym kontekście należy rozumieć werset z Rzymian 8:26 („Duch wstawia się”)? Czy Paweł naucza o wstawiennictwie odrębnej od Boga osoby? Z kontekstu taki wniosek nie wynika.

Chrześcijanie podobnie jak inni ludzie smucą się i doznają wielu boleści. Takie trudne, a nawet tragiczne  chwile w życiu chrześcijanina mogą sprawić, że nie mamy siły nawet się modlić.
Bóg jednak udzielając nam swojego Ducha, doskonale zna nasze „niewypowiedziane westchnienia” i bez słów nas rozumie.

Jeżeli jednak przyjmiemy, że Duch Święty jest tożsamy z Bogiem, i modli się za nas, to rodzi się pytanie: Czy Bóg modli się (wstawia się) wówczas do samego siebie?  Taki wniosek prowadzi do absurdu, jeśli przyjmiemy trynitarne założenia.

Przyjmując trynitarną interpretację tego wersetu, Duch Święty pełniłby funkcję pośrednika między Bogiem a ludźmi. Tymczasem Pismo Święte jednoznacznie naucza, że jedynym pośrednikiem jest Jezus Chrystus.

W 1 Tymoteusza 2:5 (BW) czytamy:

„Albowiem jeden jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek Chrystus Jezus.”

Pismo Święte nie naucza nas o dwóch pośrednikach. Zrozumienie i uznanie tej wyraźnie objawionej nauki biblijnej wykazuje błędność interpretacji trynitarzy względem omawianego wersetu. Pan Jezus jako odrębna osoba, ze swą wolą i doświadczeniem, jest jedynym pośrednikiem między Bogiem a ludźmi. Duch Święty, nie może zatem pełnić funkcji takiego pośrednika. Pismo nie naucza o dwóch pośrednikach.

Uznanie tej wyraźnej nauki biblijnej ukazuje słabość trynitarnej interpretacji Rzymian 8:26.

Duch Święty nie ma własnej, niezależnej woli. To Bóg udziela Ducha i nim rozporządza. W Liście do Hebrajczyków 2:4 (BT) czytamy:

„Bóg zaś uwierzytelnił je znakami, cudami, różnorakimi przejawami mocy i udzielaniem Ducha Świętego według swej woli.”

Pisaliśmy o tym szerzej w artykule: „Czy Ducha Świętego można udzielać”?

„Gdyby Duch Święty był „trzecią osobą Boga” (odrębną od Boga Ojca), to przecież oczywiste byłoby to, że jest „Udzielającym” – swego: wsparcia, mocy, darów, itd. […] Duch Święty jest w dyspozycji Ojca co przeczy równości rzekomo równych sobie osób boskich. To z woli Ojca Duch Święty jest „udzielany” (BT),  „rozdawany” (Wujek),  czy „rozdzielany” (BP).”

Doszukiwanie się w Duchu w 8 rozdziale listu do Rzymian „trzeciej osoby Boga”, wykracza  poza kontekst tego, co pisał Paweł. Takie rozumienie tego wersetu pokazuje tendencję do wyszukiwania i interpretowania wersetów w sposób, który ma potwierdzać z góry założone trynitarne przekonania.