Czy słowa: „Ja i Ojciec jedno jesteśmy” to argument trynitarny?

Słowa Pana Jezusa z Ewangelii Jana 10:30 bardzo często przytaczane są jako argument na rzecz nauki o Trójcy Świętej:

„Ja i Ojciec jedno jesteśmy”.

Czy jednak taki wniosek rzeczywiście wynika z samego tekstu i znajduje potwierdzenie w Biblii?

•  Sam fakt wymienienia Boga i Jezusa w tym wersecie nie może stanowić dowodu na istnienie Trójcy. Zauważmy, że w wypowiedzi tej pojawiają się jedynie dwie osoby: Bóg Ojciec oraz Jezus. Gdyby Pan Jezus chciał nauczać o Trójcy, można by oczekiwać wypowiedzi obejmującej również Ducha Świętego, na przykład: „Ja, Ojciec i Duch Święty jedno jesteśmy”.
• Druga sprawa dotyczy tego, o jakiej „jedności” mówił Jezus? Znaczenie tych słów staje się znacznie jaśniejsze, gdy odczytamy je w szerszym kontekście, zwłaszcza w świetle wypowiedzi z Jana 17:21-23 (BW):

„Aby wszyscy byli jedno, jak Ty, Ojcze, we mnie, a Ja w Tobie, aby i oni w nas jedno byli, aby świat uwierzył, że Ty mnie posłałeś.
A Ja dałem im chwałę, którą mi dałeś, aby byli jedno, jak my jedno jesteśmy.
Ja w nich, a Ty we mnie, aby byli doskonali w jedności, żeby świat poznał, że Ty mnie posłałeś i że ich umiłowałeś, jak i mnie umiłowałeś”.

Jak widzimy, w 17 rozdziale Ewangelii Jana kwestia tej jedności zostaje wyjaśniona jednoznacznie. Jezus modli się, aby jego uczniowie byli jedno — tak jak jedno są On i Ojciec.

Nie ma tu mowy o jedności, o jakiej mówią zwolennicy Trójcy Świętej. Gdybyśmy przyjęli trynitarną koncepcję, to każdy z chrześcijan  wchodziłby w jedność bytu Trójcy Świętej. Tymczasem kontekst wskazuje raczej na jedność duchową i zgodność działania, a nie na utożsamienie osób w jednym bycie Boga.

Na czym polegała jedność Boga i Jezusa

W przypisie do Biblii Poznańskiej czytamy:

„Zdanie: ‘Ja i Ojciec jedno (a nie: jeden) jesteśmy’ wyraża przede wszystkim jedność woli i działania (tak samo jak w 5,19-20; 8,16; 10,15; 12,44-45). Jedność Ojca i Syna jest jednością metafizyczną. Ojciec i Syn, różni od siebie jako osoby, mają jedną i tę samą wolę i działanie”.

Choć przypis używa pojęcia „jedność metafizyczna”, sam tekst biblijny koncentruje się na jedności działania i jednomyślności Ojca oraz Syna, a nie na filozoficznych rozważaniach dotyczących jednej substancji Boga.

Skoro Jezus mówi o „mojej woli” i „Twojej woli” (Łk 22:42; J 6:38; J 5:30), to trudno utrzymywać, że Ojciec i Syn mają — jak czytamy — jedną i tę samą wolę. Teksty te wskazują raczej na dwie odrębne wole pozostające w doskonałej zgodzie, przy czym Syn dobrowolnie podporządkowuje swoją wolę woli Ojca.  Również kontekst nie pozostawia wątpliwości, że chodzi o jedność działania i myśli, czyli o jednomyślność! Dokładnie tak jak czytamy w Jana 17:23, abyśmy byli „doskonali w jedności”.

Ta jednomyślność polegała na tym, że Pan Jezus mówił tylko to, co mu kazał jego niebiański Ojciec. Jasno wynika to z Jana 12:49 (BW):

„Bo Ja nie z siebie samego mówiłem, ale Ojciec, który mnie posłał, On mi rozkazał, co mam powiedzieć i co mam mówić”.

Słowa te pokazują zależność i podporządkowanie Syna wobec Ojca. Jezus nie przedstawia siebie jako kogoś działającego niezależnie, lecz jako wykonującego wolę Tego, który go posłał. Trudno jest pogodzić takie wypowiedzi z koncepcją absolutnej równości osób w jednym Bogu.

Podobną myśl znajdujemy również w Jana 5:19 (BW):

„Tedy Jezus odezwał się i rzekł im: Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam, nie może Syn sam od siebie nic czynić, tylko to, co widzi, że Ojciec czyni; co bowiem On czyni, to samo i Syn czyni.”

Nawet wierzący w Trójcę Jan Kalwin zauważył, że „Ojcowie Kościoła” mylnie interpretowali słowa z Jana 10:30.  W swoim Komentarzu do Ewangelii Jana, (tłum. W. Niemczyk, Warszawa 1996) Kalwin zauważa:

„Starożytni niesłusznie nadużywali tego miejsca do dowodzenia jedności istoty [substancji]. Chrystus bowiem nie mówi tu o jedności substancji, lecz o zgodzie, jaką ma z Ojcem.”

Wypowiedź Kalwina pokazuje, że nawet wśród ówczesnych trynitarzy dostrzeżono, iż Jana 10:30 nie odnosi się do jedności substancji czy natury, lecz mówi o zgodzie i jedności działania między Ojcem a Synem.

Jakie jest zdanie biblistów?

William Barclay w swoim komentarzu napisał:

„I tak dochodzimy do owego najwyższego oświadczenia. „Ja i Ojciec jesteśmy jedno”, powiedział Jezus. Co miał przez to na myśli? … Jeśli zwrócimy się o wyjaśnienie do samej Biblii odkryjemy, że w rzeczywistości posiada to tak proste znaczenie, że najprostszy umysł potrafi je ogarnąć. Przeczytajmy z 17 rozdziału Ew. Jana cząstkę modlitwy Jezusa za swoich naśladowców przed Jego śmiercią: „Ojcze święty zachowaj w imieniu Twoim tych, których mi dałeś, aby byli jedno jak my” (Jn 17,11).

A więc Jezus pojmował jedność chrześcijan między sobą jako tą samą, która istnieje między Nim a Bogiem. I w tym samym rozdziale modli się również: „A nie tylko za nimi proszę, ale i za tymi, którzy przez ich słowo uwierzą we Mnie, aby wszyscy byli jedno, jak Ty, Ojcze we mnie, a Ja w Tobie, aby i oni w nas jedno byli, aby świat uwierzył, żeś Ty mnie posłał. …” (Jn 7,20-22). Jezus oznajmia więc z prostotą i wyrazistością której nie da się nie zrozumieć, że celem chrześcijańskiego życia jest, aby wszyscy wierzący byli jednością jak On i Ojciec stanowią jedno.”

W swoim komentarzu do Jana 10:30, Rudolf Bultmann (niem. wyd. 1941, s. 290–292; ang. 1971, s. 394–396) zauważa:

„Kto chce tu znaleźć dowód na preegzystencję Syna w sensie późniejszej ortodoksji albo na homoousios, ten czyta w tekście coś, czego tam nie ma. To właśnie robią Ojcowie Kościoła, a za nimi scholastyka – wkładają hellenistyczną filozofię substancji w usta janowego Jezusa. Kalwin, wbrew swojej własnej doktrynie, miał w tym punkcie absolutną rację egzegetyczną, gdy mówił, że Chrystus nie mówi tu o jedności substancji, lecz o zgodności z wolą Ojca.”

Anthony F. Buzzard i Charles F. Hunting  skomentowali ten werset tak:

„W tym wersecie Jezus twierdzi, że jest „jedno” ze swoim Ojcem. Słowo „jedno”, w tym tak spornym tekście, jest tłumaczeniem greckiego terminu hen. Nie jest to liczebnik w rodzaju męskim heis, który opisywał Boga w chrześcijańskim credo głoszonym przez Jezusa (Mk. 12:29). Jest niesprawiedliwe, że Świadkowie Jehowy są czasami atakowani w popularnych publikacjach dotyczących Trójcy za mówienie tylko tego, co przyznają nawet sami konserwatywni, ewangeliczni komentatorzy: „Wyrażenie [„Ja i Ojciec jedno jesteśmy”] wydaje się… sugerować głównie to, że Ojciec i Syn mają tę samą wolę i cel. Jezus modli się w Jana 17:11, żeby jego naśladowcy mogli być jedno (hen), tzn. zjednoczeni w celu, tak jak są zjednoczeni on i jego Ojciec.”

Jaka jedność w Jana 10:30?

Anthony F. Buzzard zwraca uwagę, że użyte w Jana 10:30 słowo „jedno” (gr. hen) jest rodzaju nijakiego, co wskazuje na jedność w sensie jakościowym lub funkcjonalnym. Coś w rodzaju „stanowimy jedno” w sensie harmonii, zgodności czy wspólnego celu.

Jezus nie użył w tym wersecie rodzaju męskiego (heis), które oznaczać by mogło „jeden” w sensie jednej osoby czy bytu. Wypowiedź „Ja i Ojciec jedno jesteśmy” wskazuje więc na to, że Jezus i Ojciec pozostają w doskonałej zgodzie i jednomyślności.

Jeżeli mamy stanowić jedność z Jezusem dokładnie tak samo, jak On stanowi jedność z Ojcem, to trynitarna interpretacja Jana 10:3 to nic innego, jak wkładanie w usta Jezusa słów, których On nigdy nie wypowiedział.
Gdyby ją przyjąć, każdy naśladowca Jezusa wchodziłby w jedność bytu z Ojcem, jak również z Jezusem. Bylibyśmy wówczas jedno wraz z Ojcem, dokładnie tak samo, jak jedno z Nim stanowi Jezus!

Przedstawione argumenty pokazują, że interpretacja mówiąca o jednomyślności i wspólnym działaniu pozostaje spójna z całym kontekstem Ewangelii Jana. Zwracają na to uwagę również liczni komentatorzy biblijni.

Oderwanie pojedynczych wypowiedzi od ich kontekstu prowadzi często do nadawania im znaczenia, którego tekst sam nie narzuca. W przypadku Jana 10:30 bywa on wykorzystywany do potwierdzania późniejszych koncepcji teologicznych dotyczących „równości co do mocy i współwieczności trzech osób”. Tymczasem sama Biblia wyjaśnia znaczenie tych słów poprzez dalszy kontekst wypowiedzi Jezusa.

Zamiast odwoływać się do filozoficznych spekulacji dotyczących natury Boga, warto pozwolić, aby Pismo Święte interpretowało samo siebie. Wówczas słowa Jezusa o jedności z Ojcem okazują się mówić przede wszystkim o doskonałej zgodzie, wspólnym celu i pełnym podporządkowaniu woli Ojca. Zobacz również artykuł Sola Scriptura — tylko Pismo.

Artykuł dostępny jest także w wersji prezentacji:

Wolne tłumaczenie tego artykułu dostępne jest również w języku czeskim: „Já a Otec jsme jedno”

Uaktualniono 5.06.2026 r.