Jezus i nauczanie o Bogu

Czego uczymy się o Bogu z wypowiedzi Pana Jezusa zapisanej w Ewangelii Marka 12:29 (BT II)?

„Jezus odpowiedział: Pierwsze jest: Słuchaj, Izraelu, Pan Bóg nasz, Pan jest jeden.” 

Odpowiedź ta padła po pytaniu uczonego w Piśmie:

„Które jest pierwsze ze wszystkich przykazań?” (Marka 12:28, BT).

Jezus odpowiedział, cytując słowa z Powtórzonego Prawa 6:4, będące początkiem modlitwy znanej jako Szema Jisrael — „Słuchaj, Izraelu”. Jej podstawę stanowią fragmenty Powtórzonego Prawa 6:4–9; 11:13–21 oraz Liczb 15:37–41.

„Słuchaj Izraelu: Jahwe, nasz Bóg, jest jeden.” (Powtórzonego Prawa 6:4 KUL)

W swojej odpowiedzi Jezus jednoznacznie potwierdził podstawową prawdę izraelskiego monoteizmu: „Pan jest jeden”. Nie przedstawił przy tym nowej definicji Boga ani nie wyjaśnił, że jeden Bóg istnieje w trzech osobach. Potwierdził to, w co naród izraelski wierzył od wieków.

Izrael nie oddawał czci Bogu jako Trójcy. Ze słów Jezusa nie wynika, aby przyszedł on po to, by zmienić objawione wcześniej rozumienie jednego Boga. W Mateusza 5:17–18 powiedział:

„Nie sądźcie, że przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić. Zaprawdę bowiem powiadam wam: Dopóki niebo i ziemia nie przeminą, ani jedna jota, ani jedna kreska nie zmieni się w Prawie, aż się wszystko spełni” (Mateusza 5:17–18, BT).

Jezus nie głosił siebie jako „drugiej osoby Trójcy” ani nie nauczał o Bogu istniejącym w trzech osobach. Kiedy został zapytany o najważniejsze przykazanie, odwołał się do klasycznego wyznania wiary Izraela i potwierdził jego centralną myśl: Bóg jest jeden.

Słowa „Pan jest jeden” pokazują więc ciągłość pomiędzy monoteizmem Starego Testamentu a nauczaniem Jezusa. Chrystus nie zastąpił wiary w jednego Boga nową doktryną o Bogu w trzech osobach, lecz potwierdził tę samą fundamentalną prawdę, którą wcześniej wyznawał Izrael.

Czego o Bogu nauczali Jego uczniowie?

Przebywając na ziemi, Jezus wyjaśniał swoim uczniom wiele proroctw, które miały się na nim spełnić. Czy wyjaśnił im również, że jeden Bóg istnieje w trzech osobach, a on sam jest drugą osobą tego Boga?

Nic takiego w Pismach nie znajdujemy. Zajrzyjmy, chociażby do słów Pawła z 1 do Koryntian 8:5–6 (BT II):

„A choćby byli na niebie i na ziemi tak zwani bogowie — jest zresztą mnóstwo takich bogów i panów — dla nas istnieje tylko jeden Bóg, Ojciec, od którego wszystko pochodzi i dla którego my istniejemy, oraz jeden Pan, Jezus Chrystus, przez którego wszystko się stało i dzięki któremu także my jesteśmy”

Zwróćmy uwagę, jak Paweł definiuje chrześcijańską wiarę. Pisze o „jednym Bogu, Ojcu” oraz o „jednym Panu, Jezusie Chrystusie”. Nie mówi, że jednym Bogiem są Ojciec, Syn i Duch Święty. Co więcej, w tej wypowiedzi Duch Święty w ogóle nie został wymieniony.

Gdyby nauka o jednym Bogu istniejącym w trzech współrównych osobach była podstawową prawdą przekazaną apostołom przez Jezusa, można zapytać, dlaczego Paweł, mówiąc wprost o tym, kto jest dla chrześcijan „jednym Bogiem”, wskazuje tylko na Ojca?

Nie jest to zresztą odosobniony przypadek. W Nowym Testamencie wielokrotnie spotykamy zestawienie Boga Ojca i Jezusa Chrystusa, bez wymieniania Ducha Świętego jako trzeciej, współrównej osoby Boga.

Warto również zauważyć rozróżnienie zastosowane przez Pawła: jeden Bóg — Ojciec oraz jeden Pan — Jezus Chrystus. Jezus posiada niezwykle wysoką pozycję, ale jego panowanie pochodzi od Boga. Wyraźnie pokazuje to Piotr w dniu Pięćdziesiątnicy:

„Niech więc cały dom Izraela wie z niewzruszoną pewnością, że tego Jezusa, którego wyście ukrzyżowali, uczynił Bóg i Panem, i Mesjaszem” (Dzieje Apostolskie 2:36, BT).

Zwróćmy uwagę na kolejność: Bóg uczynił Jezusa Panem i Mesjaszem. Jezus nie jest tutaj przedstawiony jako Bóg ustanawiający samego siebie, lecz jako ten, któremu Bóg nadaje określoną pozycję i władzę.

Późniejsza doktryna o trzech współrównych i współwiecznych osobach jednego Boga została sformułowana w rozwiniętej postaci dopiero w toku sporów teologicznych IV wieku. Tym bardziej warto zapytać: czy taką definicję Boga rzeczywiście znajdujemy w prostych wypowiedziach Jezusa i jego apostołów?

Czego Jezus uczy nas w Jana 17:3

W Ewangelii Jana 17:3 Jezus, modląc się do Ojca, mówi:

„A to jest życie wieczne: aby znali Ciebie, jedynego prawdziwego Boga, oraz Tego, którego posłałeś, Jezusa Chrystusa” (Jana 17:3, BW).

Wypowiedź ta jest bardzo jednoznaczna. Jezus nazywa Ojca „jedynym prawdziwym Bogiem”, a siebie przedstawia jako tego, którego ten Bóg posłał.

Pan Jezus naucza więc, że życie wieczne wiąże się z poznaniem Boga Ojca oraz Jezusa Chrystusa, którego On posłał. Powstaje przy tym naturalne pytanie: jeżeli Bóg miałby istnieć jako trzy współrówne osoby, dlaczego w tak ważnej wypowiedzi dotyczącej życia wiecznego Jezus nie wymienia Ducha Świętego jako trzeciej osoby tego Boga?
Jana 17:3 wyraźnie rozróżnia Boga od Jezusa. Nie czytamy tutaj, że Ojciec, Syn i Duch Święty są „jedynym prawdziwym Bogiem”, lecz że Ojciec jest jedynym prawdziwym Bogiem, a Jezus jest przez Niego posłany.

Podobny sposób wyrażania się znajdujemy wielokrotnie w listach apostolskich. W Efezjan 4:5–6 czytamy:

„Jeden Pan, jedna wiara, jeden chrzest. Jeden Bóg i Ojciec wszystkich, który jest ponad wszystkimi, przez wszystkich i we wszystkich” (Efezjan 4:5–6, BW)

Paweł ponownie odróżnia jednego Pana od jednego Boga i Ojca wszystkich. Co więcej, o Ojcu mówi, że jest „ponad wszystkimi”. To naturalnie wskazuje na nadrzędną pozycję również wobec Chrystusa.

Podobną myśl znajdujemy w Filipian 2:11:

„I aby wszelki język wyznawał, że Jezus Chrystus jest Panem, ku chwale Boga Ojca” (Filipian 2:11, BW).

Jezus Chrystus rzeczywiście jest naszym Panem. Jednak jego wywyższenie, panowanie i cześć, którą otrzymuje, prowadzą ostatecznie „ku chwale Boga Ojca”.

Trudno o bardziej przejrzysty schemat: jeden Bóg — Ojciec oraz jeden Pan — Jezus Chrystus, którego Ojciec posłał, wywyższył i tymże Panem ustanowił.

Artykuł uaktualniono 17.08.2026 r.