Duch Święty a zbawienie

Wypowiedź Jezusa z Jana 17:3 rodzi ważne pytanie o miejsce Ducha Świętego w trynitarnym rozumieniu Boga i zbawienia.
Przy założeniu nauki o Trójcy zwraca uwagę fakt, że Jezus, mówiąc o życiu wiecznym, wskazuje tylko na dwie z trzech uznawanych za współrówne osób boskich. W Jana 17:3 czytamy:

„A to jest życie wieczne: aby znali Ciebie, jedynego prawdziwego Boga, oraz Tego, którego posłałeś, Jezusa Chrystusa” (Jana 17:3, BT).

Najczęściej zwraca się uwagę na to, że Jezus odróżnia tutaj „jedynego prawdziwego Boga” od siebie — Tego, którego Bóg posłał. My chcemy jednak wskazać na jeszcze jeden ważny szczegół: na całkowity brak Ducha Świętego w tej wypowiedzi dotyczącej życia wiecznego.

Jezus nie mówi, że życie wieczne polega na poznaniu Ojca, Syna i Ducha Świętego. Wskazuje jedynie na Ojca oraz na siebie jako posłanego przez Niego Chrystusa.

Czy oznacza to, że Duch Święty nie odgrywa żadnej roli w zbawieniu? Oczywiście nie. Pismo Święte uczy, że Duch Boży ma ogromne znaczenie w życiu człowieka wierzącego. Jednakże Biblia przedstawia go jako świętego Ducha Boga, a nie jako trzecią boską osobę. Jezus mówi o narodzeniu z ducha (Jana 3:5–8), a Paweł o prowadzeniu przez Ducha Bożego (Rzymian 8:14, BW). Nie jest jednak w Jana 17:3 wymieniony jako osoba, którą — obok Ojca i Jezusa — należy poznać, aby otrzymać życie wieczne.

Dlaczego Jezus, mówiąc o życiu wiecznym, wskazuje na Ojca jako „jedynego prawdziwego Boga” oraz na siebie jako Tego, którego Ojciec posłał, a pomija Ducha Świętego? Czy zatem — przy założeniu nauki o Trójcy — można otrzymać życie wieczne, poznając tylko dwie z trzech boskich osób?

Dlaczego Duch Święty jest pomijany?

Jana 17:3 nie jest jedynym miejscem w Biblii, w którym — w kontekście zbawienia — wymienieni zostają  Bóg oraz Jezus, a Duch Święty zostaje pominięty.

Przeczytajmy, chociażby Objawienie 7:10 (BT):

„I głosem donośnym tak wołają: Zbawienie u Boga naszego, Zasiadającego na tronie i u Baranka”.

Zbawienie zostało tutaj przypisane: Bogu zasiadającemu na tronie oraz Barankowi. Dlaczego nie wspomniano również o Duchu Świętym, jeśli rzeczywiście jest on trzecią, współrówną osobą Boga?

Kolejna wypowiedź Pana Jezusa dotyczy wiary, która przecież ma ścisły związek ze zbawieniem. W Jana 14:1 (BT) czytamy:

„Niech się nie trwoży serce wasze. Wierzycie w Boga? I we Mnie wierzcie”.

Jezus ponownie wskazuje na Boga oraz na siebie. Dlaczego zachęca uczniów do wiary w Boga i w Niego, a nie wspomina o wierze w Ducha Świętego?

O znamiennym pomijaniu Ducha Świętego pisaliśmy już także w kontekście biblijnych wizji ukazujących chwałę Boga i Jego niebiańskie otoczenie. W opisach tych widzimy Boga, Jezusa, aniołów i inne istoty niebiańskie, natomiast nie dostrzegamy osobno przedstawionej postaci Ducha Świętego ani tronu przeznaczonego dla niego. Więcej na ten temat w artykule: „Biblijne wizje Boga a Trójca Święta”.

Zastanawiający jest również brak Ducha Świętego w licznych pozdrowieniach otwierających listy apostolskie, gdzie autorzy wymieniają Boga Ojca oraz Jezusa Chrystusa. Omawiamy to szerzej w artykule „Kim jest Duch Święty”.

Powstaje więc pytanie: dlaczego Biblia tak często przedstawia Boga i Jezusa, a zapomina o Duchu Świętym, trzeciej, współrównej osoby?

Nieliczne wersety, w których obok siebie pojawiają się Ojciec, Syn i Duch Święty, same w sobie nie rozwiązują tego problemu. Samo wymienienie trzech nie dowodzi przecież ich równości, współwieczności ani tego, że razem tworzą jednego Trójjedynego Boga.

Jeżeli zatem nauka o Trójcy stanowiłaby podstawową prawdę o naturze Boga, można zapytać: dlaczego w tak wielu kluczowych wypowiedziach dotyczących wiary, zbawienia i niebiańskiej chwały Biblia konsekwentnie wskazuje na Boga Ojca i Jezusa, a pomija Ducha Świętego jako odrębną boską osobę?

Nikt nie zna Ojca, tylko Syn — a co z Duchem Świętym?

Kolejny interesujący fragment znajdujemy w Ewangelii Mateusza 11:27. W przekładzie Biblii Poznańskiej czytamy:

„Ojciec dał mi wszystko, i nikt nie zna Syna, tylko Ojciec, i nikt nie zna Ojca, tylko Syn i ten, komu Syn zechce objawić”.

Zastanówmy się nad tymi słowami. Jeżeli Duch Święty jest trzecią osobą Trójcy, równą Ojcu i Synowi, dlaczego Jezus mówi, że nikt nie zna Syna, tylko Ojciec, a nikt nie zna Ojca, tylko Syn?

Jezus używa bardzo mocnego określenia: „nikt”. Wskazuje w ten sposób na wyjątkową wzajemną relację poznania pomiędzy Ojcem a Synem. Czy można byłoby tak powiedzieć, gdyby Duch Święty był odrębną, świadomą osobą boską, współrówną Ojcu i Synowi?

Z perspektywy antytrynitarnej fragment ten dobrze harmonizuje z innymi tekstami, w których Duch Święty nie jest przedstawiany jako trzecia osoba pozostająca w osobowej relacji z Ojcem i Synem. Duch Boży odgrywa niezwykle ważną rolę w życiu wierzących i w dziele zbawienia, ale Biblia nie ukazuje go tutaj jako kolejnej osoby, którą należałoby wymienić obok Ojca i Syna.

Wiele do myślenia daje również Hebrajczyków 9:24 (BT):

„Chrystus bowiem wszedł nie do świątyni, zbudowanej rękami ludzkimi, będącej odbiciem prawdziwej /świątyni/, ale do samego nieba, aby teraz wstawiać się za nami przed obliczem Boga”

Zauważmy, że Jezus wchodzi do nieba, aby wstawiać się za nami przed obliczem Boga. Tekst wyraźnie rozróżnia więc Chrystusa od Boga, przed którym Chrystus się wstawia.

Powstaje zatem pytanie: jeśli Jezus jest drugą osobą tego samego Boga, to jak rozumieć stwierdzenie, że staje przed obliczem Boga i wstawia się przed Nim za ludźmi? A gdzie w tym obrazie znajduje się Duch Święty, jeżeli rzeczywiście jest trzecią współrówną osobą Boga?

Omawiane  wersety konsekwentnie ukazują osobową relację między Bogiem Ojcem a Jezusem Chrystusem. Nie ukazują natomiast Ducha Świętego jako trzeciej, współrównej osoby uczestniczącej w tej samej relacji.