Kto jest prawdziwym Bogiem z  1 Jana 5:20

Czy werset z 1 Jana 5:20 poświadcza istnienie Trójcy Świętej? Przeczytajmy ten fragment w przekładzie Biblii Tysiąclecia (BT):

„Wiemy także, że Syn Boży przyszedł i obdarzył nas zdolnością rozumu, abyśmy poznawali Prawdziwego. Jesteśmy w prawdziwym Bogu, w Synu Jego, Jezusie Chrystusie. On zaś jest prawdziwym Bogiem i Życiem wiecznym.”

Jakie są trynitarne argumenty oparte na tym tekście?

Zwolennicy dogmatu o Trójcy odnoszą końcowe słowa wersetu („On jest tym prawdziwym Bogiem i życiem wiecznym”) do Jezusa Chrystusa. Na tej podstawie argumentują, że Jezus został nazwany „prawdziwym Bogiem”, co ma potwierdzać Jego pełne bóstwo.

Nawet gdyby jednak przyjąć taką interpretację, sam ten werset nie stanowi jednak dowodu na istnienie Trójcy. Nie mówi bowiem nic o trzech osobach, ich współwieczności, współistotności ani wzajemnej równości. W najlepszym razie mógłby być argumentem w dyskusji o tożsamości Jezusa, ale nie o istnieniu trynitarnego Boga.

Podstawowe pytanie nie brzmi zatem, czy werset ten mówi o Trójcy, lecz czy określenie „prawdziwy Bóg” odnosi się w nim do Jezusa. Dopiero po ustaleniu odpowiedzi na to pytanie można rozważać, czy tekst ma jakiekolwiek znaczenie dla doktryny o Trójcy. Przyjrzyjmy się więc bliżej temu, co rzeczywiście wynika z analizowanego wersetu.

Kto jest „prawdziwym Bogiem” w 1 Jana 5:20?

Uzasadnijmy, dlaczego wielu chrześcijan nietrynitarnych uważa, że w omawianym fragmencie mowa jest o dwóch odrębnych osobach – Bogu Ojcu i Jego Synu, Jezusie Chrystusie.

Oto tekst w przekładzie interlinearnym:

„Wiemy zaś, że Syn Boży nadchodzi i dał nam myślenie, aby poznawaliśmy Prawdziwego (ton alethinon). I jesteśmy w Prawdziwym (to alethino), w Synu Jego (autou), Jezusie Pomazańcu. Ten (houtos) jest Prawdziwym Bogiem (ho alethinos theos) i życiem wiecznym.” (1 J 5:20, Grecko-polski Nowy Testament, wydanie interlinearne)

Kluczowym zagadnieniem jest znaczenie greckiego zaimka οὗτος (houtos), przetłumaczonego tutaj jako „ten”. Do kogo odnosi się ten zaimek? Czy do Jezusa Chrystusa, jak twierdzi wielu trynitarzy, czy też do Boga Ojca, jak utrzymują liczni egzegeci nietrynitarni?

Jednym z argumentów natury językowej jest sposób użycia zaimka houtos w języku greckim. Jak podaje „Słownik grecko-polski” pod redakcją Zofii Abramowiczówny, zaimek ten nie zawsze odnosi się do najbliższego rzeczownika. Może również wskazywać na ważniejszy z dwóch wcześniej wymienionych podmiotów (t. III, s. 346).

Potwierdza to sposób, w jaki ten sam apostoł używa houtos w 2 Jana 7 (BW):

„Wielu bowiem pojawiło się na świecie zwodzicieli, którzy nie uznają, że Jezus Chrystus przyszedł w ciele ludzkim. Taki (houtos) jest zwodzicielem i Antychrystem.”

Jest oczywiste, że zaimek „taki” nie odnosi się tutaj do najbliższego rzeczownika, czyli Jezusa Chrystusa, lecz do wspomnianych wcześniej zwodzicieli. Sam fakt, że Jezus został wymieniony bezpośrednio przed zaimkiem, nie przesądza więc, iż houtos musi odnosić się właśnie do Niego.

Co ciekawe, podobną możliwość dostrzegają również niektórzy bibliści spoza środowisk nietrynitarnych. W opracowaniu, A Grammatical Analysis of the Greek New Testament, wydanym przez Papieski Instytut Biblijny, stwierdzono, że zaimek houtos „pojawia się w punkcie kulminacyjnym wersetów 18–20, dlatego najprawdopodobniej odnosi się do jedynego prawdziwego Boga, przeciwstawionego pogańskim bóstwom z wersetu 21”.

Oznacza to, że z gramatycznego punktu widzenia nie ma podstaw, by twierdzić, iż zaimek houtos musi odnosić się do Jezusa Chrystusa. Przeciwnie, istnieją poważne argumenty językowe przemawiające za tym, że odnosi się on do Boga Ojca, o którym Jan mówi wcześniej jako o „Prawdziwym”.

Co podpowiada kontekst?

Kontekst 1 Jana 5:20 wskazuje przede wszystkim na Boga Ojca. Apostoł Jan dwukrotnie używa w tym wersecie określenia „Ten, który jest prawdziwy”:

„…abyśmy poznali Tego, który jest prawdziwy. My jesteśmy w Tym, który jest prawdziwy, w Jego Synu Jezusie Chrystusie…”

W obu przypadkach określenie „Ten, który jest prawdziwy” odnosi się do Ojca. Z tego względu wielu chrześcijan nietrynitarnych uważa, że końcowe zdanie:

„On jest prawdziwym Bogiem i życiem wiecznym” stanowi naturalne podsumowanie wcześniejszej myśli i również odnosi się do Ojca.

Takie rozumienie pozostaje w pełnej zgodzie z innymi wypowiedziami Nowego Testamentu. Apostoł Paweł napisał:

„Wszakże dla nas istnieje tylko jeden Bóg Ojciec, z którego pochodzi wszystko i dla którego istniejemy, i jeden Pan, Jezus Chrystus, przez którego wszystko istnieje i przez którego my także istniejemy.” (1 Kor 8:6 BW).

Jeszcze wyraźniej tę samą prawdę wyraził sam Jezus:

„A to jest życie wieczne, aby poznali Ciebie, jedynego prawdziwego Boga, oraz Jezusa Chrystusa, którego posłałeś.” (J 17:3, BW)

Słowa te mają szczególne znaczenie, ponieważ wypowiada je sam Jezus. Nazywa On swojego Ojca „jedynym prawdziwym Bogiem”, jednocześnie wyraźnie odróżniając Go od siebie jako Tego, który został przez Ojca posłany.

Na uwagę zasługuje również użyte w tym wersecie greckie słowo μόνος (monos), oznaczające „jedyny”, „wyłączny”, „jedyny w swoim rodzaju”. Wskazuje ono na wyłączność Ojca jako „jedynego prawdziwego Boga”. Jest to zgodne zarówno z kontekstem Ewangelii Jana, jak i z przesłaniem 1 Jana 5:20.

Dlatego wielu chrześcijan nietrynitarnych uważa, że interpretowanie końcowych słów 1 Jana 5:20 jako odnoszących się do Boga Ojca jest nie tylko możliwe pod względem gramatycznym, ale również najlepiej harmonizuje z bezpośrednim kontekstem oraz innymi wypowiedziami Jana dotyczącymi tożsamości jedynego prawdziwego Boga.

Co głosi o Bogu Jezus?

Zwróćmy uwagę na słowa Jezusa z Ewangelii Marka 10:18 (BWP):

„A Jezus powiedział mu: Dlaczego nazywasz Mnie dobrym? Nikt nie jest dobry, tylko jeden Bóg.”

Czy Jezus zachęcał swoich słuchaczy do wyciągania wniosku, że skoro zarówno On, jak i Ojciec są nazywani „dobrymi”, to muszą być jedną i tą samą istotą? Wręcz przeciwnie. W swojej odpowiedzi wyraźnie skierował uwagę rozmówcy na Boga, podkreślając Jego wyjątkową pozycję.

Nie oznacza to oczywiście, że Jezus nie jest dobry. Jest doskonałym Synem Bożym i bez grzechu. Jednak sam Jezus nie wskazał podobieństwa w użytym określeniu jako argumentu przemawiającego za utożsamianiem Go z Bogiem Ojcem.

Naszym zdaniem ta sama zasada powinna być stosowana również do innych biblijnych tytułów i określeń, takich jak „Bóg”, „Pan”, „Zbawiciel”, „Pierwszy i Ostatni” czy „prawdziwy Bóg”. Samo występowanie tych samych lub podobnych określeń wobec Ojca i Syna nie jest jeszcze dowodem, że stanowią oni jednego Boga w rozumieniu dogmatu o Trójcy. O takim wniosku musiałyby świadczyć jednoznaczne wypowiedzi biblijne.

Podsumowanie

W artykule omówiliśmy najczęściej przytaczane argumenty mające wykazać, że 1 Jana 5:20 stanowi dowód na istnienie Trójcy Świętej. Przeanalizowaliśmy zarówno kwestie gramatyczne, jak i bezpośredni kontekst tego wersetu oraz porównaliśmy go z innymi wypowiedziami apostoła Jana i samego Jezusa.

W naszej ocenie przedstawione argumenty nie dowodzą istnienia trynitarnego dogmatu. Przeciwnie, kontekst przemawia za tym, że określenie „prawdziwy Bóg” odnosi się do Boga Ojca, którego Jezus w Jana 17:3 nazwał „jedynym prawdziwym Bogiem”.

Zachęcamy każdego czytelnika do samodzielnego zbadania przedstawionych argumentów i skonfrontowania ich z całym świadectwem Pisma Świętego, pamiętając o radzie apostoła Pawła:

Uaktualniono 29.07.2026 r.