Czy można Jezusa nazywać Bogiem?

Z uwagi na liczne pytania naszych czytelników zamieszczamy ten wpis starający się odpowiedzieć na powyższe pytanie. Zacznijmy od rozważenia tekstu z Jana 10:34-36 (BW):

„Odpowiedział im Jezus: Czyż w zakonie waszym nie jest napisane: Ja rzekłem: Bogami jesteście?
Jeśli nazwał bogami tych, których doszło słowo Boże (a Pismo nie może być naruszone),
Do mnie, którego Ojciec poświęcił i posłał na świat, wy mówicie: Bluźnisz, dlatego, że powiedziałem: Jestem Synem Bożym? „

Ten werset pokazuje, że nazwanie kogoś BOGIEM nie jest jednoznaczne ze zrównaniem go z „Bogiem Najwyższym”. Już sam zwrot „Najwyższy” sugeruje, że nazwa „Bóg”, może być stosowana nie tylko do samego (jedynego) Boga.

Nie mamy zatem nic przeciwko temu, żeby odnieść to słowo także do Jezusa. Jako Syn Boga ma boską naturę, ale trzeba pamiętać, że naturę zrodzoną w przeciwieństwie, do Boga JHWH, który ma naturę niezrodzoną!

Z zacytowanego fragmentu wynika jednak jeszcze coś ważniejszego. Bogami można nazwać także tych, do których doszło Słowo Boże!

Nie chcemy przy tym skupiać się na tym, czy napiszemy Bóg z małej, czy wielkiej litery (język koine nie rozróżniał wielkich i małych liter).

Rodzi się jednak zasadnicze pytanie: Czy nazwanie Jezusa bogiem równa się stwierdzeniu, że Bóg jest w trzech osobach lub że jest TRÓJCĄ?

Możliwe, że  dla osoby wierzącej w Trójce jest to oczywiste. Ważne jest jednak to, co biblijnie rozumiemy przez słowo „Bóg”.

Słowo Bóg a Biblia

Stwierdzenie: „jeżeli Jezus jest Bogiem, więc jest drugą osobą Boga” nie ma żadnych podstaw biblijnych!

Jest to mylny  wniosek, którego  Biblia nie zawiera.  Przecież nie znajdujemy potwierdzenia w Piśmie Świętym, że nazwanie kogoś „bogiem” oznacza, że jest on „Bogiem w trzech osobach” lub Trójcą Świętą! Tytuł Bóg (Elohim) stosowano w Piśmie Świętym bowiem także do bogów obcych np. „Dagona”. Sam JHWH powiedział do Mojżesza, że ustanawia go  bogiem dla faraona. Pismo Święte zarówno Starego, jak i Nowego Testamentu używa zatem słowa „Bóg”, w bardzo szerokim znaczenia co wykażemy w dalszej części rozważań.

Bogiem nazywa bowiem Pismo Święte również, aniołów, a nawet szatana (zob. 2 Koryntian 4:4).

Dlatego Biblia wyraźnie mówi w 1 do Kor. 8:5, że:  „jest wielu bogów i wielu panów” oraz że są „tak zwani bogowie” ale … jak czytamy dalej „dla nas wszakże jest jeden Bóg, Ojciec, z którego jest wszystko„.
Warto przy tym, zwrócić uwagę również na zastosowanie innych zwrotów takich jak dla przykładu „Król”. Jak wiemy,  Jezus nazwany jest w Biblii „Królem”. Czy to oznacza, że jest równy Dawidowi, który także jest nazywany Królem?

Otóż Król, to tylko tytuł, podobnie jak tytułem jest bóg. Nawet zwrot „król królów” o niczym nie świadczy. W księdze Ezdrasza 7:12 (BT) powiedziano  „król królów” do króla Artakserksesa, a w Ezechiela 26:7 „królem królów” nazwano króla Babilonu. Czy zatem użycie tego zwrotu w stosunku do Jezusa świadczy o równości Jezusa z królem Babilonu?

Przykłady użycia tytułu „Bóg” poza samym Stwórcą

Poniżej przedstawiamy wersety, gdzie bogiem nazwano ludzi, aniołów, fałszywe bóstwa, jak również Szatana  (wg. Biblii Warszawskiej).

• Do sędziów-Psalm 82:6 „Rzekłem: Wyście bogami I wy wszyscy jesteście synami Najwyższego.„
• Mojżesz — Wyjścia 7:1 „I rzekł Pan do Mojżesza: Oto ustanawiam cię bogiem dla faraona, a brat twój Aaron będzie twoim prorokiem.”
• Do aniołów — Psalm 82:1 „Psalm Asafowy. Bóg wstaje w zgromadzeniu Bożym, Pośród bogów sprawuje sąd.„
• Do Dagona — 1 Samuela 5:7 „gdyż zaciążyła jego ręka na nas i na Dagonie, naszym bogu.”
• Fałszywych bogów — 1 Kronik 16:26 „Gdyż wszyscy bogowie ludów to nicości, Pan zaś stworzył niebiosa”
• Do Szatana — 2 do Koryntian 4:4 „W których bóg świata tego zaślepił umysły niewierzących, aby im nie świeciło światło ewangelii o chwale Chrystusa, który jest obrazem Boga.”
• Nawet brzuch nazwano bogiem — Filipian 3:19 „Końcem ich jest zatracenie, bogiem ich jest brzuch, a chwałą to, co jest ich hańbą, myślą bowiem o rzeczach ziemskich.„

Jasno z tych wersetów wynika, że nazwanie kogoś bogiem w ogóle nie świadczy o tym, że chodzi o „Boga Najwyższego”! A co na ten temat ma do powiedzenia Pan Jezus we fragmencie z początku rozważań? Faryzeusze zarzucali Jezusowi, że czyni się bogiem. W Jana 10:34-36 (BW) czytamy ripostę Jezusa: „Czyż w zakonie waszym nie jest napisane: Ja rzekłem: Bogami jesteście ? Jeśli nazwał bogami tych, których doszło słowo Boże …”

Dokładnie tak myśli Pan Jezus. Nazwanie kogoś bogiem NIE ŚWIADCZY, że jest Bogiem Najwyższym czy że jest Bogiem Wszechmocnym!  Jezusa można nazwać Bogiem, bo … jest Synem Bożym i jako zrodzony z Boga jest boskiej natury!

Zbyt daleko jest jednak z tego wysnuwać wniosek, że Jezus, jest równy Ojcu lub że tworzy jedną osobę z Bogiem! Nigdzie w Biblii nie znajdziemy nawet jednego określenia, że Pan Jezus jest Najwyższy czy Wszechmocny!

Jezus obrazem Boga

Wróćmy jeszcze do wersetu z 2 Koryntian 4:4 (BW).

„W których bóg świata tego zaślepił umysły niewierzących, aby im nie świeciło światło ewangelii o chwale Chrystusa, który jest obrazem Boga.”

Proszę zwrócić uwagę na słowa „bóg świata” oraz  „Chrystus jest obrazem Boga”. Podobne myśli znajdziemy wielokrotnie w Piśmie Świętym, np. w Kolosan 1:15 (BW), gdzie o Jezusie czytamy „On jest obrazem Boga niewidzialnego, pierworodnym wszelkiego stworzenia”

Co jednak z tego wynika dla naszych rozważań?

Nie czytamy w tych wersetach, że Jezus jest Najwyższym Bogiem, ale że jest obrazem Boga, jego odzwierciedleniem oraz odbiciem jego istoty. Jezus — można by powiedzieć — obrazuje Boga. Jednakże tak jak obraz nie jest oryginałem, tak Jezus nie jest swoim Ojcem.

Został zrodzony z Boga, więc ma boską naturę i może być nazwany Bogiem, ale nie  jest równy swemu Ojcu, jak żaden z synów ludzkich nie jest RÓWNY swemu ziemskiemu Ojcu.

Ojciec ZAWSZE jest ponad SYNEM. Tak Ojciec, jak i syn są z natury ludźmi, ale ich ranga jest INNA. Tak samo, jeżeli syn jest obrazem Ojca, nie uznajemy przez to, że Syn i Ojciec to jedna i ta sama osoba!

W 1 do Koryntian 11:7 (BW) czytamy:

„Mężczyzna bowiem nie powinien nakrywać głowy, gdyż jest obrazem i odbiciem chwały Bożej; lecz kobieta jest odbiciem chwały mężczyzny.„

Czy mężczyzna będący obrazem chwały Boga jest Bogiem? Albo czy kobieta to mężczyzna, gdyż jest chwały mężczyzny odbiciem?

Jeden Nauczyciel

I jeszcze jedna ważna myśl. W Piśmie Świętym czytamy np. w Mateusza 23:8 słowa Jezusa (BW):

„Ale wy nie pozwalajcie się nazywać Rabbi, bo jeden tylko jest – Nauczyciel wasz, Chrystus, a wy wszyscy jesteście braćmi.”

Czy po tych słowach możemy nazwać kogoś nauczycielem? Jeżeli uważasz, że nie, to dlaczego w Dziejach 13:1 czytamy:

„W Antiochii, w tamtejszym zborze, byli prorokami i nauczycielami: Barnaba i Symeon, zwany Niger, i Lucjusz Cyrenejczyk, i Manaen, który się wychowywał razem z Herodem tetrarchą, i Saul”?

Podobnie w Efezjan 4:11 (BW)

„On ustanowił jednych apostołami, drugich prorokami, innych ewangelistami, a innych pasterzami i nauczycielami.”

Jak widzimy, używanie tych samych zwrotów nie upoważnia do oświadczenia o równości osób, co do których  tych zwrotów używamy.

Jeden Ojciec

Podobnie, jeżeli Jezus naucza w Mateusza 23:9 w innej kwestii:

„Nikogo też na ziemi nie nazywajcie waszym ojcem; jeden bowiem jest Ojciec wasz, Ten w niebie.”

Czy to oznacza, że nie można do naszego ziemskiego rodzica mówić OJCIEC? Przyznamy, że wysnuwanie takich teorii nie ma poparcia w Piśmie Świętym. Podobnie rzecz ma się z nazwaniem Jezusa bogiem w świetle tego, że aniołowie, a nawet ludzie są tak samo nazywani!

Co innego, kiedy użyjemy zwrotu Ojciec jako tytułu np. „Ojcze Święty„. Uważamy, że skierowanie tych słów do ziemskiego człowieka to wykroczenie poza naukę Jezusa z Mateusza 23:9.

Tak więc samo stwierdzenie, że Jezus jest bogiem, nie upoważnia nas do sformułowania dogmatu o Bogu w Trójcy.

Czy apostołowie uważali, że Bóg jest w trzech osobach albo, że Jezus jest równy Ojcu? Nigdzie.

Bóg Najwyższy

Na koniec chciałbym powtórzyć wcześniej wspomnianą już myśl. Dlaczego Boga nazywa się Bogiem Najwyższym? Dla przykładu w Psalmie 92:2 (BT) czytamy:

„I przypominali sobie, że Bóg jest dla nich skałą, że Bóg Najwyższy ich zbawicielem.”

Zobacz również Psalm 18:14, Psalm  47:3,10, Psalm 73:11, i inne wersety. Logika podpowiada, że jeżeli jest Bóg NAJWYŻSZY, to są również tzw. istoty boskie mu podległe np. byty takie jak aniołowie nazywane bogami.

Czy Biblia to potwierdza? Zobaczmy werset z Psalmu 82:1 (BW):

„Psalm Asafowy. Bóg wstaje w zgromadzeniu Bożym, Pośród bogów sprawuje sąd.”

Wśród jakich bogów Bóg sprawuje sąd? Jak widać z tego fragmentu, tak nazywa się inne istoty duchowe w niebie, ale nie są bogami w sensie absolutnym!

W Psalmie 8:6 czytamy również o bogach (Elohim) będących obok Boga Najwyższego w niebie.

NBG: „Bo na krótko uczyniłeś go mniejszym od bogów; uwieńczyłeś go chwałą i blaskiem.”

Biblia Wujka „Uczyniłeś go mało co mniejszym od Anjołów, chwałą i czcią ukoronowałeś go.”

Jak widzimy w Nowej Biblii Gdańskiej, słowo „Elohim” oddano jako „bogów”, a w Biblii Wujka jako „aniołów”. W Biblii Tysiąclecia V wydaniu czytamy o „Istotach niebieskich”.

Co ciekawe podobnie uczynili tłumacze Septuaginty, oddając Elohim jako „Aniołowie”.

Jaka jest zatem różnica pomiędzy nazwaniem Bogiem — JHWH … a nazwaniem bogiem innych osób czy istot?

Zasadnicza, o czym poniżej:

Jeden Bóg Najwyższy

Jest tylko jeden Najwyższy Bóg i jeden Wszechmocny Bóg o imieniu zapisywanym JHWH! 

Co ciekawe — nigdy  w stosunku do innych osób, Biblia nie używa takiego zwrotu jak: „Najwyższy” czy „Wszechmocny„! W pewnym sensie wszystkie istoty „niebiańskie” z racji pochodzenia od Boga Najwyższego możemy nazwać boskimi czy bogami. Nie znaczy to jednak, że wszystkie istoty w NIEBIE  są równe, Bogu NAJWYŻSZEMU.

Nigdzie w Biblii nie znajdziemy zwrotu, że jest Najwyższy lub że jest Wszechmocny poza Jedynym Bogiem JHWH. To właśnie stwarza zasadniczą różnicę pomiędzy Bogiem JHWH a innymi istotami nazwanymi „bogami”.

Jest tylko JEDEN Najwyższy Bóg. Jezus  natomiast wyraźnie powiedział w Jana 14:28, że „Ojciec większy jest niż Ja”, a w Łukasza 1:32 anioł Marii powiedział,  że Jezus będzie nazwany nie Najwyższym, ale  „Synem Najwyższego”.

Jak widać właściwe zrozumienie słowa „Bóg” musi być zgodne z innymi wersetami biblijnymi, a te pozwalają go używać w stosunku do innych osób tylko w ograniczonym zakresie!

Podsumowaniem niech będą słowa psalmisty z Psalmu 83:19 (BT):

„Niechaj poznają Ciebie i wiedzą, że tylko Ty, który sam jeden masz Jahwe na imię, jesteś Najwyższy nad całą ziemią”