Czy można Jezusa nazywać Bogiem?

Z uwagi na liczne pytania naszych czytelników chcemy odpowiedzieć na pytanie, czy Jezusa można nazywać Bogiem i co właściwie oznacza takie określenie w języku Biblii.

Zacznijmy od słów Jezusa zapisanych w Jana 10:34–36 (BW):

„Odpowiedział im Jezus: Czyż w zakonie waszym nie jest napisane: Ja rzekłem: Bogami jesteście?
Jeśli nazwał bogami tych, których doszło słowo Boże (a Pismo nie może być naruszone), do mnie, którego Ojciec poświęcił i posłał na świat, wy mówicie: Bluźnisz, dlatego, że powiedziałem: Jestem Synem Bożym?”

Wypowiedź ta pokazuje, że samo nazwanie kogoś „bogiem” nie oznacza jeszcze utożsamienia go z Bogiem Najwyższym. Biblia używa bowiem tego określenia również wobec innych osób. Sam tytuł „Najwyższy” wskazuje zresztą na szczególną i nadrzędną pozycję jednego Boga wobec wszystkich innych, których Pismo może w określonym znaczeniu nazwać „bogami”.

Nie widzimy więc zasadniczego problemu w tym, aby również Jezusa określić słowem „Bóg”, jeżeli wynika to z danego tekstu biblijnego. Kluczowe pozostaje jednak pytanie: w jakim znaczeniu Biblia używa wobec niego tego określenia?

Warto zwrócić uwagę, że w przytoczonym fragmencie Jezus nie mówi: „Jestem Bogiem Najwyższym”, lecz broni stwierdzenia: „Jestem Synem Bożym”. Co więcej, przedstawia siebie jako tego, którego Ojciec poświęcił i posłał. Już sam ten kontekst wskazuje na rozróżnienie pomiędzy Bogiem Ojcem a Jego Synem.

Nie chcemy przy tym budować argumentacji na pisowni słowa „Bóg” wielką lub małą literą. Najstarsze greckie rękopisy Nowego Testamentu nie stosowały takiego rozróżnienia w sposób odpowiadający współczesnej polskiej ortografii.

Pozostaje więc zasadnicze pytanie: czy nazwanie Jezusa „Bogiem” automatycznie oznacza, że jest on Bogiem Najwyższym albo że jeden Bóg istnieje w trzech osobach?

Nie. Samo użycie słowa „Bóg” jeszcze tego nie dowodzi. Najpierw trzeba ustalić, jak Biblia posługuje się tym określeniem i jak przedstawia wzajemną relację Boga Ojca i Jezusa Chrystusa.

Słowo „Bóg” w Biblii

Stwierdzenie: „jeżeli Jezus jest Bogiem, to musi być drugą osobą jednego Boga” nie wynika z tekstu Pisma Świętego. Jest to wniosek teologiczny, który jest oparty na wcześniej przyjętych założeniach.

Biblia nie naucza bowiem, że każda osoba nazwana „bogiem” automatycznie należy do „Boga w trzech osobach”. Wręcz przeciwnie, słowo „bóg” jest w Piśmie używane w różnych znaczeniach.

Hebrajskie określenie Elohim odnosi się nie tylko do JHWH. Może być używane również wobec innych bogów, a w pewnych kontekstach także wobec przedstawicieli Boga. Sam JHWH powiedział do Mojżesza:

„Oto ustanawiam cię bogiem dla faraona” (Wyjścia 7:1, BW).

Także Nowy Testament posługuje się tym określeniem szerzej. Paweł nazywa szatana „bogiem tego świata”:

„w których bóg świata tego zaślepił umysły niewierzących…” (2 Koryntian 4:4, BW).

Szczególnie wymowny jest tekst z 1 do Koryntian 8:5–6 (BW):

„Bo chociaż nawet są tak zwani bogowie, czy to na niebie, czy na ziemi, i dlatego jest wielu bogów i wielu panów,
wszakże dla nas istnieje tylko jeden Bóg Ojciec, z którego pochodzi wszystko […] i jeden Pan, Jezus Chrystus…”

Paweł nie zaprzecza więc, że słowo „bóg” może odnosić się do różnych istot. Jednocześnie bardzo wyraźnie określa, kto jest dla chrześcijan jednym Bogiem: jest nim Ojciec.

Dlatego samo znalezienie wersetu, w którym Jezus zostaje nazwany „Bogiem”, nie rozstrzyga jeszcze całej kwestii. Trzeba najpierw zapytać, w jakim znaczeniu użyto tego określenia i czy dany tekst rzeczywiście utożsamia Jezusa z Bogiem Najwyższym.

Podobnie jest z innymi tytułami. Jezus jest nazwany „Królem”, ale przecież królem był również Dawid. Nie wynika z tego, że Jezus i Dawid są tą samą osobą ani że mają tę samą rangę.

Nawet określenie „Król królów” samo w sobie nie przesądza o naturze osoby, do której je zastosowano. W Ezdrasza 7:12 (BT) Artakserkses zostaje nazwany „królem królów”, a w Ezechiela 26:7 (BW) podobnego określenia użyto wobec Nebukadnesara, króla Babilonu.

Czy zatem nazwanie Jezusa „Królem królów” oznacza, że jest równy Artakserksesowi albo królowi Babilonu? Oczywiście nie. Znaczenie tytułu wynika z kontekstu, pozycji danej osoby oraz tego, od kogo otrzymała władzę. Tak samo należy postępować ze słowem „Bóg”. Nie wystarczy wskazać sam tytuł. Trzeba sprawdzić, jak Biblia definiuje pozycję Jezusa względem jego Boga i Ojca.

Przykłady użycia tytułu „Bóg”

Poniżej przedstawiamy kilka tekstów pokazujących, że Biblia używa słowa „bóg” lub „bogowie” nie tylko w odniesieniu do Boga Najwyższego (cytaty z  Biblii Warszawskiej).

• O ludziach — Psalm 82:6: „Rzekłem: Wyście bogami i wy wszyscy jesteście synami Najwyższego”.
• O Mojżeszu — Wyjścia 7:1: „I rzekł Pan do Mojżesza: Oto ustanawiam cię bogiem dla faraona, a brat twój Aaron będzie twoim prorokiem”.
• O Dagonie — 1 Samuela 5:7: „[…] gdyż zaciążyła jego ręka na nas i na Dagonie, naszym bogu”.
• O bogach narodów — 1 Kronik 16:26: „Gdyż wszyscy bogowie ludów to nicości, Pan zaś stworzył niebiosa”.
• O Szatanie — 2 Koryntian 4:4: „w których bóg świata tego zaślepił umysły niewierzących, aby im nie świeciło światło ewangelii o chwale Chrystusa, który jest obrazem Boga”.
• Nawet o brzuchu — Filipian 3:19: „Końcem ich jest zatracenie, bogiem ich jest brzuch, a chwałą to, co jest ich hańbą, myślą bowiem o rzeczach ziemskich”.

Przykłady te pokazują, że samo użycie słowa „bóg” nie oznacza jeszcze, że chodzi o Boga Najwyższego. O znaczeniu tego określenia decyduje kontekst.

Co ciekawe, właśnie takim argumentem posłużył się sam Jezus. Kiedy Żydzi zarzucili mu, że będąc człowiekiem „czyni siebie Bogiem”, odpowiedział:

„Czyż w zakonie waszym nie jest napisane: Ja rzekłem: Bogami jesteście? Jeśli nazwał bogami tych, których doszło słowo Boże […]” (Jana 10:34–35, BW)

Jezus zwrócił więc uwagę na fakt, że Pismo może nazwać „bogami” także ludzi, nie czyniąc ich przez to równymi JHWH. Co znamienne, chwilę później nie mówi: „Jestem Bogiem”, lecz „Jestem Synem Bożym?” (Jana 10:36, BW).

Jeden Nauczyciel

Podobną zasadę możemy zobaczyć na przykładzie słowa „nauczyciel”. Jezus powiedział:

„Ale wy nie pozwalajcie się nazywać Rabbi, bo jeden tylko jest — Nauczyciel wasz, Chrystus, a wy wszyscy jesteście braćmi.” (Mateusza 23:8, BW).

Czy to oznacza, że nikogo innego nie wolno nazwać nauczycielem? Oczywiście nie. W Dziejach 13:1 (BW) czytamy:

„W Antiochii, w tamtejszym zborze, byli prorokami i nauczycielami: Barnaba i Symeon, zwany Niger, i Lucjusz Cyrenejczyk, i Manaen, który się wychowywał razem z Herodem tetrarchą, i Saul.”

Podobnie Paweł napisał:

„On ustanowił jednych apostołami, drugich prorokami, innych ewangelistami, a innych pasterzami i nauczycielami” (Efezjan 4:11, BW).

Jak więc widzimy, określenie Chrystusa jako „jednego Nauczyciela” nie oznacza, że słowa „nauczyciel” nie można zastosować do nikogo innego. Różnica dotyczy pozycji, rangi i znaczenia, w jakim dany tytuł jest używany.

Tak samo należy zachować ostrożność przy słowie „Bóg”. Samo zastosowanie tego samego tytułu do dwóch różnych osób nie dowodzi jeszcze ich równości ani tego, że są jednym bytem.

Podobną zasadę widzimy w kolejnych słowach Jezusa:

„Nikogo też na ziemi nie nazywajcie waszym ojcem; jeden bowiem jest Ojciec wasz, Ten w niebie” (Mateusza 23:9, BW).

Czy oznacza to, że chrześcijanin nie może nazwać „ojcem” swojego ziemskiego rodzica? Oczywiście nie. Samo słowo „ojciec” może być używane w różnych znaczeniach, a o jego sensie decyduje kontekst.

Jezus nie zakazuje więc każdego użycia tego określenia, lecz przestrzega przed przypisywaniem ludziom pozycji, która w sensie religijnym i duchowym należy do Boga.

Bóg Najwyższy

Na zakończenie wróćmy do określenia, które Biblia wielokrotnie odnosi do Boga: „Najwyższy”.

W Psalmie 78:35 (BT) czytamy:

„I przypominali sobie, że Bóg jest dla nich skałą, że Bóg Najwyższy ich zbawicielem.”

Podobne określenia znajdujemy również w innych miejscach Pisma Świętego. Sam tytuł „Najwyższy” wskazuje na absolutnie nadrzędną pozycję Boga wobec wszystkich innych istot i władz.

Tak więc Biblia może stosować słowo „bóg” w szerszym znaczeniu, ale tytuły takie jak „Najwyższy” czy „Wszechmocny” wyróżniają jedynego Boga posiadającego najwyższą władzę. Nigdy nie były użyte w stosunku do Jezusa.

Zwróć uwagę, co anioł powiedział Marii:

„Ten będzie wielki i będzie nazwany Synem Najwyższego” (Łukasza 1:32, BW).

Jezus nie został tutaj nazwany „Najwyższym”, lecz Synem Najwyższego. O swojej pozycji względem Ojca powiedział:

„[…] Ojciec większy jest niż Ja” (Jana 14:28, BW)

Właściwe rozumienie określenia „Bóg” musi więc uwzględniać wszystkie te wypowiedzi. Samo nazwanie Jezusa Bogiem nie może być interpretowane w oderwaniu od tekstów, które przedstawiają Ojca jako Boga Najwyższego.

Dobrze podsumowują to słowa Psalmu 83:19 (BT):

„Niechaj poznają Ciebie i wiedzą, że tylko Ty, który sam jeden masz Jahwe na imię, jesteś Najwyższy nad całą ziemią.”

Artykuł uaktualniono 25.08.2026 r.